आषाढी वारीपूर्वी मोठा निर्णय! 23 आणि 24 जूनला पंढरपूरचे विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिर दर्शनासाठी पूर्ण बंद

आषाढी वारीच्या पार्श्वभूमीवर लाखो वारकरी, भाविक आणि पर्यटकांसाठी अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. पंढरपूर येथील श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिर 23 जून आणि 24 जून 2026 रोजी सर्व प्रकारच्या दर्शनासाठी पूर्णपणे बंद ठेवण्यात येणार आहे. विठ्ठलाच्या मूर्तीचे संवर्धन, संरक्षण आणि संरक्षक लेपनाची प्रक्रिया पार पाडण्यासाठी मंदिर प्रशासनाने हा निर्णय घेतला असून भाविकांनी या दोन दिवसांत पंढरपूर दर्शनाचे नियोजन टाळावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

विठ्ठलाच्या मूर्तीची झीज रोखण्यासाठी विशेष संवर्धन मोहीम

मंदिर प्रशासनाच्या माहितीनुसार, विठ्ठलाच्या मूर्तीवर नैसर्गिक झीज होत असल्याचे तज्ज्ञांच्या निरीक्षणातून समोर आले आहे. विशेषतः मूर्तीच्या पायाजवळील भागात झीज आणि काही ठिकाणी किरकोळ नुकसान झाल्याचे निदर्शनास आले. त्यामुळे भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभाग (ASI), राज्य पुरातत्त्व विभाग आणि संवर्धन क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली मूर्तीवर विशेष संरक्षणात्मक प्रक्रिया राबविण्यात येणार आहे.

या संवर्धन मोहिमेत मूळ दगडाशी सुसंगत दगडी पावडर, विशेष सेंद्रिय रसायने आणि वैज्ञानिक पद्धतींचा वापर करून झिजलेल्या भागांची सूक्ष्म दुरुस्ती केली जाणार आहे. तसेच मूर्तीचे आयुष्य वाढावे आणि भविष्यातील झीज कमी व्हावी यासाठी संरक्षक आवरण म्हणजेच Protective Coating देण्यात येणार आहे.

22 ते 24 जूनदरम्यान सुरू राहणार विशेष काम

मूर्ती संवर्धनासाठी 22 जूनपासून विशेष तांत्रिक कामाला सुरुवात होणार असून 24 जूनपर्यंत ही प्रक्रिया सुरू राहणार आहे. मात्र 23 आणि 24 जून या दोन दिवसांत मंदिरातील सर्व प्रकारचे दर्शन पूर्णपणे बंद ठेवण्यात येणार आहे. या काळात सर्वसामान्य भाविक, वारकरी किंवा पर्यटकांना विठ्ठल-रुक्मिणीचे दर्शन घेता येणार नाही.

मंदिर परिसरात सुरू असलेल्या संवर्धन प्रक्रियेदरम्यान भाविकांची सुरक्षा राखणे आणि तांत्रिक काम निर्विघ्नपणे पूर्ण होणे आवश्यक असल्याने प्रशासनाने हा निर्णय घेतल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.

जिल्हाधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत झाली महत्त्वाची बैठक

विठ्ठलाच्या मूर्तीच्या संवर्धनाबाबत निर्णय घेण्यापूर्वी जिल्हाधिकाऱ्यांच्या अध्यक्षतेखाली विशेष बैठक आयोजित करण्यात आली होती. या बैठकीत मंदिर समितीचे सदस्य, वारकरी प्रतिनिधी, भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभागाचे अधिकारी आणि संवर्धन तज्ज्ञ सहभागी झाले होते.

बैठकीत पारंपरिक तसेच आधुनिक वैज्ञानिक पद्धतींचा सखोल अभ्यास करण्यात आला. अखेरीस तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार रासायनिक संरक्षक लेपन आणि सूक्ष्म दुरुस्तीची प्रक्रिया राबविण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

यापूर्वीही अनेकदा झाले आहे संवर्धन

विठ्ठलाच्या मूर्तीचे ऐतिहासिक आणि धार्मिक महत्त्व लक्षात घेता यापूर्वीही वेळोवेळी संवर्धनाची कामे करण्यात आली आहेत. सन 1988, 2005, 2012 आणि 2020 मध्येही मूर्तीवर संरक्षणात्मक लेपन आणि दुरुस्तीची प्रक्रिया पार पडली होती.

आता जवळपास पाच वर्षांनंतर पुन्हा एकदा मूर्तीच्या जतनासाठी विशेष संवर्धन मोहीम हाती घेण्यात आली आहे. या मोहिमेमुळे विठुरायाचा ऐतिहासिक आणि धार्मिक वारसा भविष्यातील अनेक पिढ्यांसाठी सुरक्षित राहण्यास मदत होणार आहे.

आषाढी वारीपूर्वी भाविकांना महत्त्वाचे आवाहन

आषाढी वारीसाठी महाराष्ट्रासह देशभरातील लाखो वारकरी पंढरपूरमध्ये दाखल होणार आहेत. त्यापूर्वी विठ्ठलाच्या मूर्तीचे संवर्धन पूर्ण करून नियमित दर्शन व्यवस्था सुरळीत ठेवण्याचा मंदिर प्रशासनाचा प्रयत्न आहे.

त्यामुळे 23 जून आणि 24 जून रोजी पंढरपूरला दर्शनासाठी येण्याचे नियोजन करू नये, तसेच मंदिर प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे. संवर्धन प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर नियमित दर्शन पुन्हा सुरू करण्यात येणार असून आषाढी वारीसाठी येणाऱ्या भाविकांना कोणतीही अडचण येऊ नये यासाठी प्रशासनाकडून आवश्यक नियोजन करण्यात येत आहे.